| למה זה לא עובד? חסמים המונעים שיפור בבתי ספר המשרתים אוכלוסיות בעוני ובהדרה
|
בבתי ספר המשרתים אוכלוסיות בעוני ובהדרה פועלים צוותי חינוך מסורים שעושים ככל יכולתם למען התלמידים והתלמידות. למרות המאמצים, בבתי ספר רבים תהליכי השיפור נתקעים, הישגי התלמידים לא משתפרים והתסכול רק גדל.
ניוזלטר זה הוא השלישי והאחרון בסדרה העוסקת בחסמים המונעים התקדמות בבתי ספר בכלל ובבתי ספר המשרתים אוכלוסיות בעוני ובהדרה בפרט. הפעם נעסוק בחסם המערכתי של תחלופת כוח אדם גבוהה.
בניוזלטר הקודם התמקדנו בחסמים ארגוניים הנמצאים במוטת השליטה של ביה"ס ובניוזלטר הראשון עסקנו בחסם המערכתי של גבוליות ברישום. |
תחלופת כוח אדם גבוהה -כשהמאבק על יציבות מחליף את מאמצי השיפור החינוכי
|
|
|
|
|
מנהלות בתי ספר פותחות פעמים רבות את שנת הלימודים עם המשאלה - "הלוואי שהמורות החדשות שקיבלתי השנה יהיו טובות וירצו להישאר גם לשנה הבאה." תחלופת כוח אדם קיימת בכל מערכת החינוך ובשנים האחרונות ביתר שאת, אולם בבתי ספר המשרתים אוכלוסיות מרקע של עוני והדרה היא בעלת השפעה מכרעת על עתיד התלמידים: תלמידים אלה תלויים מאוד באיכות ההוראה וזקוקים במיוחד למורות מנוסות ובעלות מומחיות ייחודית שמתפתחת לאורך זמן. |
מיהן המורות שעוזבות את בתי הספר? הנתונים שאספנו מגלים כי שיעור העזיבה של מחנכות גבוה משמעותית משאר בעלות התפקידים. מעניין לגלות שהרוב המכריע של העוזבות הן מחנכות ותיקות עם שנות ניסיון רבות, ולא מורות צעירות שעוזבות את מקצוע ההוראה.
למה מורות ותיקות עוזבות דווקא בתי ספר שזקוקים לניסיונן? כרבע מהמורות פורשות לפנסיה, אך השאר עוזבות מסיבות אחרות כמו תהליכי עבודה תובעניים מדי, פרישה ממקצוע ההוראה, או "הסכמה משותפת על חוסר התאמה". מאחורי המונחים הללו מסתתרת מציאות מורכבת של הקשיים הרבים עמם מתמודדות המורות.
התחלופה הגבוהה של הצוותים החינוכיים פוגעת באיכות ההוראה ובהישגי התלמידים בהיבטים הבאים:
- קושי לטפח מומחיות - תלמידים מרקע של עוני והדרה תלויים באיכות ההוראה בבית הספר יותר מכל תלמיד אחר, אבל התחלופה הגבוהה לא מאפשרת לפתח מומחיות זו - בכל שנה מתחילים מחדש תהליכי הכשרה וליווי של חלק מהצוות.
- עומס ושחיקה של המנהלות והצוותים - המנהלות משקיעות מאמץ רב באיתור מורות חדשות, הכשרה וליווי - מה שמוביל לשחיקה של המנהלות ובא על חשבון הפיתוח המקצועי של הצוות הקיים. עבור הצוותים - עבודה עם מורות עמיתות המתחלפות יוצרת תחושת "תחנת רכבת" המאופיינת ברמת מחוייבות אישית נמוכה וללא מוטיבציה לשיפור.
- ההשפעה השלילית העיקרית היא על הישגי התלמידים - תחלופה גבוהה של מורים מערערת את תחושת היציבות הנדרשת ללמידה משמעותית. כך, ילדים שזקוקים במיוחד הן למומחיות של הצוות והן לתחושת יציבות, אינם זוכים לכך והישגיהם נפגעים.
במסמך המלא 'תחלופת כוח אדם במיזם מישרים' תוכלו למצוא נתונים על היקף התופעה, פירוט אודות ההשלכות על המנהלות, הצוותים והתלמידים וכן המלצות לדרכי התמודדות עם הבעיה.
|
אנו מקווים שסדרת הניוזלטרים תסייע לכם להעמיק בהבנת החסמים ובפיתוח דרכי התמודדות עמם.
נשמח לשמוע כיצד השתמשתם בחומרים ולקבל משוב.
צוות מישרים |
|
|
|
| אנחנו מחפשים רכז.ת הכשרות
|
לפיתוח, ארגון, הובלה ותפעול מפגשי ההכשרות והפיתוח המקצועי במיזם מישרים.
בואו להצטרף לנבחרת מיוחדת בארגון הנמצא בתנופת צמיחה.
לפרטי המשרה המלאים -
|
|
|
|
|
שנה טובה ומבורכת,
להתראות בניוזלטר הבא!
|
|
|
|
|
|
|
|
| | "أين تكمن المشكلة تحديدًا؟"عوائق التحسين في المدارس التي تخدم فئات تعاني الفقر والتهميش |
في المدارس التي تقدّم خدماتها للفئات السكّانية الفقيرة والمهمّشة، تعمل طواقم تعليميّة متفانية تبذل قصارى جهدها في سبيل الطلاب والطالبات. ورغم هذه الجهود، تتعثّر سيرورات التحسين في العديد من المدارس، ولا يتحسّن تحصيل الطلاب، مما يزيد من مشاعر الإحباط والخذلان.
هذه النشرة هي النشرة الثالثة في سلسلة نشرات تعنى بعوائق تحول دون التقدّم في المدارس بشكل عام، وفي المدارس التي تخدم فئات تعاني الفقر والتهميش بشكل خاص.
تناولنا في النشرة الأولى العوائق التنظيميّة الواقعة ضمن نطاق سيطرة المدرسة، وفي النشرة الأولى، تناولنا العائق النظاميّ في محدودية التسجيل. |
تبدّل القوى العاملة بوتيرة عالية -
حيث إنّ النضال على الاستقرار المهنيّ يستبدل الجهود الرامية إلى تحسين العمل التربويّ
|
|
|
|
|
تقول تمار، من الصف الثالث، لوالدتها – "مربية صفّي تركت المدرسة مجدّدًا، لدينا مربية صف جديدة، ولكنّها لا تعرف اسمي بعد ولا تعرف أنّي أحب الجلوس بجوار النافذة وأنّي أحتاج للمساعدة في استخدام علامات الترقيم". إنّها السنة الثالثة لتمار في المدرسة، وقد تبدّلت حتى الآن خمس مربيات في صفّها.
الكثير من مديرات المدارس يفتتحن السنة الدراسيّة مع الأمنية التالية: "نأمل أن تكون المعلّمات الجديدات اللواتي انضممن هذه السنة جيّدات ومتميّزات، وأن يرغبن في متابعة العمل معنا في السنة المقبلة أيضًا." تبدّل القوى العاملة قائم في جميع المؤسّسات التعليمية في جهاز التربية والتعليم، خاصة في السنوات الأخيرة، ولكن في المدارس التي تخدم فئات تعاني الفقر والتهميش، يوجد لذلك أثر كبير على مستقبل الطلاب: مستقبل هؤلاء الطلاب يعتمد بشكل كبير على جودة التدريس، وهم يحتاجون لمعلّمات متمرّسات، يتمتعن بخبرة خاصّة ودائمة التطور.
من هن المعلمات اللواتي ينهين عملهن في المدارس؟ المعطيات التي جمعناها تدلّ على أنّ معدّل إنهاء العمل في المدارس لدى مربيات الصفوف أعلى بكثير، قياسًا بسائر الوظائف. وما يستوقفنا في هذا الشأن هو أنّ الغالبية العظمى من المربيّات اللواتي ينهين عملهن هن مربيّات متمرّسات مع خبرة طويلة في المجال، ولسن معلمات شابات اللواتي يتركن مهنة التدريس.
لماذا تنهي المعلمات المتمرّسات عملهن تحديدًا في المدارس التي تحتاج لخبراتهن؟ ربع المعلّمات تقريبًا يخرجن للتقاعد، ولكن الأخريات يفعلن ذلك لأسباب أخرى، مثل سيرورات العمل كثيرة المتطلّبات والمهام، ترك مهنة التدريس أو "الإجماع على عدم الملاءمة ". يقف خلف هذه المصطلحات واقع مركّب ناتج عن الصعوبات التي تواجهها المعلّمات.
تبدّل الطواقم التربويّة بوتيرة عالية يؤثّر سلبًا على جودة التدريس وعلى تحصيل الطلاب، وذلك للأسباب التالية:
- صعوبة تطوير الخبرات- الطلاب الآتون من فئات تعاني الفقر والتهميش هم بأمس الحاجة للتعليم عالي الجودة في المدارس، أكثر من أيّ طالب آخر، لكن تبدّل المعلّمين بوتيرة عالية يعوق تطوير الخبرات المطلوبة- في كل سنة، تبدأ من جديدة سيرورات تأهيل ومرافقة لجزء من الطاقم.
- أعباء العمل والإجهاد الوظيفيّ لدى المديرات وطواقم العمل- تستثمر المديرات جهودًا حثيثة لإيجاد معلّمات جديدات، تأهيلهن ومرافقتهن- الأمر الذي يؤدّي بهن إلى الإجهاد الوظيفيّ، ويأتي على حساب التطوير المهنيّ للطواقم الحاليّة. بالنسبة للطواقم- فإنّ العمل مع المعلمات المتبدلات يبدو أشبه بـ "محطّة قطار" تتسم بمستوى متدن من الالتزام الشخصيّ، وبدون أيّة دافعية للتحسين.
- الأثر السلبيّ الرئيسيّ ينعكس في تحصيل الطلاب- تبدّل المعلّمين بوتيرة عالية يُضعف الشعور بالاستقرار المطلوب للتعلّم الحقيقيّ. لذلك، فإنّ الطلاب الذين يحتاجون لطاقم متمرّس ولشعور الاستقرار هذا، لا يحظون بأيّ منهما، الأمر الذي يؤثّر على تحصيلهم الدراسيّ.
في الوثيقة الكاملة 'تبدّل القوى العاملة في مشروع ميشاريم’، يمكنكم إيجاد معطيات عن حجم الظاهرة، تفاصيل عن تأثيرها على المديرات، الطواقم والطلاب، وتوصيات بإيجاد طرق للتعامل مع المشكلة.
|
نأمل بأنّ تساعدكم سلسلة النشرات هذه على تعميق الفهم للعوائق وتطوير آليات للتغلّب عليها.
سيسعدنا تواصلكم معنا لإعلامنا بطريقة استخدامكم لهذه المواد، وسماع آرائكم.
طاقم ميشاريم. |
لتطوير، تنظيم، قيادة وتمرير لقاءات التأهيل والتطوير المهني ضمن مشروع ميشاريم.
انضموا إلى فريق عمل مميز في منظمة آخذة بالنموّ بسرعة.
للاطلاع على تفاصيل الوظيفة الكاملة –
|
|
|
|
|
سنة جديدة سعيدة ومباركة,
إلى اللقاء في النشرة القادمة!
|
|
|
|
|
| إذا واحهتك مشكلة في مشاهدة النشرة الإخبارية، نرجو الكتابة إلى البريد الالكتروني التالي للحصول على المساعدة [email protected] |
|
|
|
|
|
