| למה זה לא עובד? חסמים המונעים שיפור בבתי ספר המשרתים אוכלוסיות בעוני ובהדרה
והפעם בנושא: חסמים ארגוניים
|
בבתי ספר המשרתים אוכלוסיות בעוני ובהדרה פועלים צוותי חינוך מסורים שעושים ככל יכולתם למען התלמידים והתלמידות. למרות המאמצים, בבתי ספר רבים תהליכי השיפור נתקעים, הישגי התלמידים לא משתפרים והתסכול רק גדל.
בסדרת ניוזלטרים זו אנו עוסקים בחסמים המונעים או מעכבים התקדמות של תהליכי שיפור בבתי ספר, מבינים כיצד הם פועלים ולומדים איך ניתן להתמודד איתם בצורה יעילה יותר.
בניוזלטר הקודם התמקדנו בחסם המערכתי של גבוליות ברישום. בניוזלטר הנוכחי אנו פונים פנימה ובוחנים חסמים ארגוניים. ההבחנה בין החסמים המערכתיים והחסמים הארגוניים היא קריטית: בעוד שהחסמים המערכתיים דורשים שינוי מדיניות, החסמים הארגוניים נמצאים במוטת השליטה של בית הספר.
|
נציג כאן 11 חסמים ארגוניים ומתווה לסדנא המזמינה את הצוות לזהות את החסמים המרכזיים בבית הספר ולגבש כלים מעשיים להתמודדות עמם.
אנו ממליצים להשתמש בסדנא בימי ההיערכות לשנת הלימודים כדי להפוך את חברי הצוות לשותפים פעילים בזיהוי החסמים ובפיתוח פתרונות - כך תתחילו את השנה עם מצפן ברור וכיווני פעולה משותפים.
נשמח לשמוע כיצד השתמשתם בחומרים ולקבל משוב.
צוות מישרים
|
חסמים ארגוניים -
כשהכלים להצלחה נמצאים בידיים שלנו
|
|
|
|
|
תארו לעצמכם צוות שרוצה לקדם את הישגי התלמידים אבל מגלה שהוא נתקע שוב ושוב באותם הקשיים. לא מדובר בחוסר רצון או חוסר מחויבות - מדובר בחסמים פנימיים שמונעים מהצוות לממש את הפוטנציאל שלו.
איך נראים החסמים הארגוניים בפועל? הובלת שיפור בבתי ספר כרוכה באתגרים מורכבים שלא ניתן לפתור באמצעות "מדריך הפעלה" ידוע מראש. בתהליך ההתמודדות, צוותי החינוך פוגשים חסמים המקשים עליהם לחולל את תהליכי השיפור:
- היעדר מצפן ברור - חוסר בהירות לגבי מטרות השיפור, ריבוי של דרישות סותרות.
- חוסר הזדהות עם המטרה הגדולה - מחלוקת בצוות לגבי מהות השיפור הנדרש והתנגדות למהלכים המוצעים.
- שכבת מנהיגות בית ספרית "רזה" - ריכוזיות בקבלת החלטות ומיעוט בעלי תפקידים התומכים בצוות.
- התעלמות מנתונים, הסתרתם ו/או עיוותם - הימנעות מאיסוף וניתוח נתונים המשקפים תמונה מורכבת.
- פּתֶרֶת - נטייה לפעול מהר ולנסות פתרונות מבלי להגדיר את הבעיה או לאמץ חשיבה תוצאתית.
- אי הכרה בבעיות שורש ארגוניות וקושי להתעמת עימן - קושי לזהות בעיות סבוכות ומורכבות ולהתמודד איתן.
- מחסור בידע מקצועי ובתמיכה אפקטיבית ליישום - מחסור בידע ייחודי לקידום תלמידים מרקע של עוני והדרה.
- היעדר תהליכי עבודה משותפים אפקטיביים לצוות - חוסר בסדירויות לעבודת צוות ולמידת עמיתים.
- יחסים מורכבים בחדר המורים ו/או בין המורים להנהלה - שיתוף פעולה מועט, מוטיבציה נמוכה, אחריותיות משותפת נמוכה.
- מערכת היחסים הורים-צוות - האשמות הדדיות ומעורבות הורית נמוכה.
- מחסור בסביבות למידה - סביבות למידה דלות שאינן מאפשרות מתן מענים דיפרנציאליים לתלמידים.
|
|
|
|
| מאחלים שנת לימודים מוצלחת ושנה של למידה ושיפור מתמיד,
להתראות בניוזלטר הבא!
|
|
|
|
| | "أين تكمن المشكلة تحديدًا؟"عوائق التحسين في المدارس التي تخدم فئات تعاني الفقر والتهميش |
تعمل في المدارس التي تخدم فئات تعاني الفقر والتهميش طواقم تربويّة متفانية تفعل كل ما بوسعها من أجل الطلاب والطالبات.
على الرغم من هذه الجهود، إلّا أنّه في العديد من هذه المدارس، لا تحرز سيرورات التحسين التقدّم المنشود، تحصيل الطلاب لا يتحسن، والشعور باليأس والإحباط يتعمّق.
نتناول في سلسلة النشرات هذه العوائق التي تمنع أو تعيق تقدّم سيرورات التحسين في المدارس، آليّات العمل في هذه السيرورة وكيفية التعامل معها بطريقة أنجع.
تمحورت النشرة السابقة حول العائق النظاميّ المترتّب على محدوديّة التسجيل. النشرة الحاليّة موجّهة نحو الداخل، وهي تفحص العوائق التنظيميّة. التمييز بين العوائق النظاميّة والعوائق التنظيميّة مهمّ بل وضروريّ أيضًا: ففي حين أنّ العوائق النظاميّة تتطلّب تغيير السياسات، تقع العوائق التنظيميّة ضمن نطاق سيطرة المدرسة.
|
نستعرض أدناه 11 عائقًا تنظيميًّا ومخططًا لورشة عمل تدعو الطاقم لتشخيص العوائق الرئيسيّة وبلورة أدوات عمليّة للتعامل معها.
نوصى بالاستعانة بورشة العمل هذه في الأيام التحضيريّة للسنة الدراسيّة، لتحويل أعضاء الطاقم إلى شركاء فعّالين في تشخبص العوائق وتطوير حلول- وذلك لافتتاح السنة الدراسيّة مع بوصلة واضحة واستراتيجيّة مشتركة للتحسين.
نودّ أن نعرف لاحقًا كيف استخدمتم المواد وسماع تقييمكم.
طاقم ميشاريم.
|
عوائق تنظيميّة – عندما تكون أدوات النجاح بين أيدينا |
|
|
|
|
تخيّلوا طاقمًا معنيًّا بتحسين تحصيل الطلاب ولكنّه يكتشف إنّه يواجه نفس الصعوبات مرارًا وتكرارًا. المسألة هنا ليست عدم الرغبة أو الالتزام- يتعلّق الأمر بعوائق داخليّة تمنع الطاقم من تحقيق كامل إمكاناته الكامنة.
كيف تبدو العوائق التنظيميّة على أرض الواقع؟ قيادة سيرورة تحسين في المدارس تنطوي على تحديات مركّبة لا يمكن حلّها بواسطة "دليل إرشاديّ" معروف مسبقَا. تواجه الطواقم التربويّة خلال السيرورة عوائق تصعّب عليها تحقيق التحسين المنشود: - غياب بوصلة واضحة - عدم وضوح الأهداف المراد تحقيقها في سيرورة التحسين، كثرة المتطلّبات المتناقضة.
- عدم التوافق مع الهدف الرئيسيّ- خلاف في الطاقم حول الهدف المنشود في سيرورة التحسين، والاعتراض على الخطوات المقترحة.
- قيادة مدرسيّة "هزيلة"- مركزيّة في اتخاذ القرارات وقلّة أصحاب الوظائف الداعمة للطاقم.
- تجاهل المعطيات، إخفاؤها و /أو تشويهها- الامتناع عن جمع وتحليل معطيات تعكس صورة مركّبة.
- سرعة الحلول -الميل للاستجابة السريعة وتجريب الحلول بدون تعريف المشكلة أو تبنّي تفكير قائم على النتائج.
- عدم الإقرار بالمشاكل الجذريّة والتنظيميّة وصعوبة التعامل معها- صعوبة في تشخيص الإشكاليّات المعقّدة والمركّبة والتعامل معها.
- نقص في المعرفة المهنيّة والدعم الفعّال لتطبيق هذه المعرفة- نقص في المعرفة المطلوبة لدعم وتمكين طلاب من خلفيّات تعاني الفقر والتهميش.
- غياب سيرورات عمل مشتركة وفعّالة للطاقم- نقص التدابير المنظِّمة لعمل الطاقم والتعلّم من الأقران.
- علاقات مركّبة في غرفة المعلّمين و/أو بين المعلّمين والإدارة- تعاون محدود، دافعيّة منخفضة، تدني مستوى المسؤولية المشتركة.
- العلاقة بين الأهل-الطاقم-تبادل الاتهامات وتدني مستوى التداخل لدى الأهل.
- نقص في بيئات التعلّم- بيئات تعلّم قليلة لا تتيح المجال لطرح حلول تفاضليّة للطلاب.
راجعوا عوائق التحسين في المدارس – مخطّط ورشة عمل وستجدون وصفًا للعوائق التنظيميّة ومخطط ورشة عمل للطاقم يشمل توجيهات وبطاقات للطباعة. |
نتمنى لكم بداية سنة دراسية ناجحة وسنة تعلّم وتحسّن مستمر.
إلى اللقاء في النشرة القادمة!
إذا واحهتك مشكلة في مشاهدة النشرة الإخبارية، نرجو الكتابة إلى البريد الالكتروني التالي للحصول على المساعدة [email protected] |
|
|
|
|
|
